http://congchunglongbienhanoi.vn/modules/mod_image_show_gk4/cache/9gk-is-96.jpglink
http://congchunglongbienhanoi.vn/modules/mod_image_show_gk4/cache/3gk-is-96.jpglink
http://congchunglongbienhanoi.vn/modules/mod_image_show_gk4/cache/1gk-is-96.jpglink
http://congchunglongbienhanoi.vn/modules/mod_image_show_gk4/cache/6gk-is-96.jpglink
http://congchunglongbienhanoi.vn/modules/mod_image_show_gk4/cache/Ong-Noi-1gk-is-96.JPGlink
http://congchunglongbienhanoi.vn/modules/mod_image_show_gk4/cache/01-1gk-is-96.jpglink
http://congchunglongbienhanoi.vn/modules/mod_image_show_gk4/cache/02-1gk-is-96.jpglink
http://congchunglongbienhanoi.vn/modules/mod_image_show_gk4/cache/03-1gk-is-96.jpglink
0 1 2 3 4 5 6 7

Xã hội hóa hoạt động công chứng

Xã hội hóa hoạt động công chứng

Thứ tư, 22/05/2013 - 03:12 AM (GMT+7)

Luật Công chứng với chủ trương xã hội hóa hoạt động công chứng được triển khai hơn năm năm qua đã thật sự đi vào cuộc sống, góp phần tích cực cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Sự phát triển nhanh chóng của các văn phòng công chứng đã tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, bảo đảm tính pháp lý cho các quan hệ dân sự, tạo môi trường tin cậy cũng như góp phần quan trọng vào tiến trình cải cách hành chính.

 

Phục vụ người dân theo hướng chuyên nghiệp

  Chúng tôi đi cùng công chứng viên của Văn phòng công chứng An Bình đến gia đình anh Trần Trọng Nam ở phường Ðổng Quốc Bình, quận Ngô Quyền, TP Hải Phòng để thực hiện dịch vụ công chứng tại nhà đối với Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Ðây là một loại hình dịch vụ  được nhiều khách hàng lựa chọn khi cần công chứng những hợp đồng có giá trị lớn và có mức độ quan trọng cao. Theo cán bộ Văn phòng công chứng An Bình, để nâng cao tính cạnh tranh, các văn phòng công chứng đã áp dụng nhiều dịch vụ tiện ích, tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng khi có nhu cầu công chứng, thực hiện lịch làm việc cả ngày thứ bảy và chủ nhật, làm việc theo yêu cầu của khách hàng, bảo đảm thuận lợi, an toàn, tiết kiệm thời gian.

  Theo Sở Tư pháp Hải Phòng, sau năm năm thi hành Luật Công chứng, các tổ chức hành nghề công chứng và hoạt động công chứng trên địa bàn thành phố đã có bước phát triển vượt bậc cả về số lượng và chất lượng với 18 tổ chức hành nghề công chứng, tăng gấp ba lần so với cách đây năm năm, trung bình mỗi năm chứng nhận gần 40 nghìn hợp đồng giao dịch, góp phần bảo đảm an toàn pháp lý cho các giao dịch dân sự, kinh tế, thương mại. Hoạt động công chứng không chỉ giúp giảm tải cho các phòng công chứng nhà nước, mà còn giúp hoạt động công chứng chuyển dần từ độc quyền nhà nước sang hoạt động dịch vụ với mục tiêu phục vụ khách hàng. Việc mở ra nhiều văn phòng công chứng đã tạo sự cạnh tranh bình đẳng giữa văn phòng công chứng và phòng công chứng của Nhà nước, cũng như chính các văn phòng công chứng với nhau. Các tổ chức công chứng cũng buộc phải thay đổi cung cách phục vụ theo hướng linh hoạt, thuận tiện, nhanh chóng hơn, để có được khách hàng và những phần việc cụ thể.

  Cùng với sự "nở rộ" của các văn phòng công chứng, ngay từ năm 2008, TP Hải Phòng đã chuyển đổi các phòng công chứng nhà nước sang mô hình đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ một phần. Hiện nay, Sở Tư pháp Hải Phòng đang xây dựng Ðề án chuyển đổi các phòng công chứng nhà nước thành đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ toàn bộ về kinh phí, biên chế và chuẩn bị các điều kiện tiến tới xã hội hóa hoàn toàn các phòng công chứng.

  Tại Hà Nội, khi thực hiện khảo sát một số văn phòng công chứng, chúng tôi thấy rõ sự chuyên nghiệp trong cung cách phục vụ, thái độ của nhân viên rất niềm nở, hướng dẫn tận tình chu đáo cho người dân những giấy tờ cần thiết khi công chứng. Tại trụ sở Văn phòng công chứng Long Biên, quận Long Biên, các danh mục, quy định hồ sơ yêu cầu công chứng và công khai, minh bạch các mức thu phí công chứng đã được niêm yết sẵn để khách hàng có thể thực hiện giao dịch dễ dàng. Vừa sắp xếp lại những giấy tờ liên quan việc công chứng Hợp đồng kinh tế, bổ sung cho bộ hồ sơ vay tiền ngân hàng, anh Nguyễn Ngọc Thành, Giám đốc Công ty xuất nhập khẩu Thành Ðại cho biết: Từ khi có các văn phòng công chứng, chúng tôi không phải đi lại nhiều lần hay chờ lâu như trước nữa. Mọi nhu cầu về công chứng giấy tờ hay làm bất cứ dịch vụ công chứng nào cũng được đáp ứng nhanh chóng. Giải quyết cơ bản nạn "cò mồi" tại các phòng công chứng nhà nước trước đây. Người dân có điều gì không hiểu hoặc gặp rắc rối với hồ sơ đều được giải thích cặn kẽ. Nhưng điều mà tôi cũng như nhiều khách hàng hài lòng nhất là hồ sơ giải quyết nhanh, cán bộ lịch sự, niềm nở. Ðó chính là khác biệt mà lâu nay các phòng công chứng nhà nước chưa làm được.

 Chất lượng chưa cao do cạnh tranh không lành mạnh

  Theo đánh giá của Bộ Tư pháp, sau năm năm thi hành Luật Công chứng, hoạt động công chứng đã có những bước phát triển mạnh. Các tổ chức hành nghề công chứng phát triển rộng khắp tại nhiều địa phương. Ðến nay, cả nước có 625 tổ chức hành nghề công chứng, trong đó có 138 phòng công chứng nhà nước và 487 văn phòng công chứng, tăng gấp 4,77 lần so với năm 2007, số công chứng viên tăng từ 353 người năm 2007 lên 1.505 người năm 2013. Ðội ngũ công chứng viên hiện nay cơ bản đáp ứng nhu cầu công chứng của các cá nhân, tổ chức, góp phần đem lại sự an toàn pháp lý cho các hợp đồng, giao dịch trong các lĩnh vực giao dịch kinh tế, thương mại. 100% số công chứng viên được bổ nhiệm đều có trình độ cử nhân luật trở lên. Ðặc biệt, số lượng văn phòng công chứng theo chủ trương xã hội hóa tăng mạnh ở các tỉnh, thành và mở rộng mạng lưới xuống cấp huyện, hoạt động theo hướng chuyên nghiệp hóa, một số có quy mô khá lớn, tạo điều kiện thuận lợi cho cá nhân, tổ chức trong việc thực hiện các yêu cầu công chứng. Hoạt động công chứng đã góp phần quan trọng vào việc phòng các tranh chấp, khiếu nại trong lĩnh vực đất đai, nhà ở và là lá chắn phòng ngừa hữu hiệu, bảo đảm an toàn pháp lý cho các hợp đồng, giao dịch, tiết kiệm thời gian chi phí cho xã hội, góp phần đẩy mạnh cải cách hành chính. Hội công chứng một số thành phố lớn như: Hà Nội, Ðà Nẵng, TP Hồ Chí Minh đã có sự hợp tác, kết nghĩa với Hội đồng công chứng của nhiều nước tiên tiến trên thế giới nhằm trao đổi và học hỏi kinh nghiệm từ phía bạn, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động công chứng.

  Tuy nhiên, công tác xã hội hóa hoạt động công chứng cũng đặt ra nhiều vấn đề bất cập cần khẩn trương khắc phục. Mặc dù, có rất nhiều tổ chức hành nghề công chứng được thành lập, nhưng phân bổ không đồng đều, chủ yếu tập trung ở các thành phố lớn, như Hà Nội có tới 96 phòng công chứng, TP Hồ Chí Minh có 34 phòng công chứng, cá biệt có nơi phát triển tới 11 văn phòng công chứng trên một địa bàn cấp huyện, trong khi đó nhiều địa phương không thành lập được, hoặc thành lập rất chậm, như Tuyên Quang, Lai Châu, Bắc Cạn trong năm năm qua chưa thành lập được văn phòng công chứng nào. Do sự phát triển quá "nóng" các văn phòng công chứng tại một số địa phương đã dẫn đến tình trạng cạnh tranh không lành mạnh nhằm thu hút khách hàng. Thậm chí, nhiều văn phòng công chứng đã rút gọn quy trình thủ tục công chứng nhằm giảm bớt chi phí, đi lại cho người dân để thu hút khách hàng, nhưng đã làm ảnh hưởng đến tính an toàn pháp lý của các hợp đồng được công chứng, gây ra nhiều hệ lụy, thậm chí vi phạm nghiêm trọng các quy định của pháp luật. Bên cạnh các công chứng viên có trình độ chuyên môn vững vàng, tâm huyết với nghề vẫn còn nhiều công chứng viên yếu kém về năng lực chuyên môn, năng lực hành nghề, chưa tuân thủ quy tắc đạo đức nghề nghiệp, thậm chí một số công chứng viên vi phạm pháp luật nghiêm trọng bị truy cứu trách nhiệm hình sự đã ảnh hưởng đến uy tín của đội ngũ công chứng viên nói chung.

  Một vấn đề cấp bách được đặt ra hiện nay là mặc dù có tới 90% số lượng hợp đồng công chứng liên quan đến các giao dịch bất động sản, nhưng vẫn chưa có hệ thống cơ sở dữ liệu thông tin chung về bất động sản, nên các tổ chức hành nghề công chứng thiếu sự liên kết, chia sẻ thông tin về các tài sản giao dịch. Dẫn đến tình trạng nhiều trường hợp trên cùng một thửa đất được chủ sử dụng mang đi công chứng nhiều lần ở nhiều tổ chức hành nghề công chứng khác nhau, sau đó lừa bán cho nhiều người hoặc thế chấp tại nhiều ngân hàng khác nhau mà tổ chức hành nghề công chứng không phát hiện được. Tháng 11-2011, Tòa án Nhân dân TP Hà Nội đã đưa ra xét xử Nguyễn Thu Hợp và Vũ Thị Minh Hòa về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Dưới chiêu trò thành lập công ty dịch vụ vay vốn ngân hàng bằng sổ đỏ, Nguyễn Thu Hợp đã chiếm đoạt hàng chục sổ đỏ của những người dân thiếu hiểu biết để mang đi thế chấp và chuyển nhượng lấy tiền sử dụng cá nhân. Trong vụ án này, Hoàng Văn Sự, nguyên công chứng viên Phòng công chứng số 5 Hà Nội khi tiến hành công chứng đã bỏ qua nguyên tắc xác định nhân thân, công chứng không đúng với người ủy quyền, hợp đồng giao kết không đúng người yêu cầu công chứng nên đã tạo điều kiện cho Nguyễn Thu Hợp và Vũ Thị Minh Hòa chiếm đoạt hàng tỷ đồng của các cá nhân. Hoàng Văn Sự đã bị tòa tuyên án 42 tháng tù giam về tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng. Mới đây nhất, ngày 23-4-2013, Tòa án Nhân dân TP Hồ Chí Minh đưa ra xét xử vụ án lừa đảo đối với bị cáo Dương Ngọc Phượng liên quan trách nhiệm của nguyên công chứng viên Phan Thanh Vân, Phòng công chứng số 2, TP Hồ Chí Minh. Dương Ngọc Phượng đã cho nhiều người vay tiền với điều kiện phải thế chấp giấy tờ nhà đất cho Phượng. Sau khi có giấy tờ nhà đất của người vay tiền, Phượng đã giả chữ ký chủ nhà, đến Phòng công chứng số 2 làm hợp đồng công chứng bán sáu căn nhà cho những người quen mà Phượng nhờ đứng tên. Có chủ quyền nhà đất, Phượng đem thế chấp giấy tờ vào ngân hàng để vay tiền ngân hàng, chiếm đoạt Ngân hàng TMCP Nam Á chi nhánh Bình Tây hơn bốn tỷ đồng. Do quen biết và vay tiền của Phượng nên khi tiếp nhận hồ sơ, công chứng viên Phan Thanh Vân đã không thực hiện chức năng nhiệm vụ của công chứng viên, không kiểm tra giấy tờ của bên bán, không cho các bên ký tên, điểm chỉ vào hợp đồng trước mặt công chứng viên, nên không phát hiện được việc Phượng giả mạo chữ ký bên bán. Từ đó, đã tạo điều kiện cho Phượng sang tên trót lọt sáu căn nhà đem thế chấp lừa đảo tiền ngân hàng. Với hành vi nêu trên, Phan Thanh Vân đã bị tuyên bảy năm tù về tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ.

  Theo bà Hồ Xuân Hương, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội, trong các năm 2009 và 2010, trên địa bàn Hà Nội tình hình làm giả giấy tờ của cơ quan, tổ chức để đi công chứng diễn ra phức tạp. Ðiển hình là những vụ ăn trộm phôi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất xảy ra tại huyện Gia Lâm, sau đó các đối tượng điền thông tin giả vào và mang đi công chứng để thế chấp ngân hàng, gây thiệt hại nhiều tỷ đồng cho một số tổ chức tín dụng. Nhiều trường hợp, các đối tượng sử dụng một Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, sau đó công chứng và chuyển nhượng lại cho nhiều người thu lợi bất chính. Những sự việc trên đã gây sự hoài nghi về tính chính xác trong hoạt động công chứng, cũng như tính pháp lý đối với các hợp đồng công chứng. Ðiều này dẫn đến xuất hiện tâm lý phân biệt giữa phòng công chứng của nhà nước và văn phòng công chứng. Thực tế thời gian qua, nhiều ngân hàng chỉ chấp nhận đến các phòng công chứng của nhà nước để công chứng hợp đồng giao dịch nhằm bảo đảm an toàn về pháp lý. Nhiều văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất từ chối đăng ký hợp đồng đã công chứng tại văn phòng công chứng hoặc từ chối cung cấp thông tin địa chính cho văn phòng công chứng do thiếu độ tin cậy về tính pháp lý đối với các văn phòng công chứng.

  Mặc dù có nhiều bất cập trong lĩnh vực công chứng, nhưng công tác thanh tra, kiểm tra chưa được chú trọng thực hiện. Theo thống kê của Bộ Tư pháp, trong năm 2012, Thanh tra Bộ tiến hành thanh tra 13 tổ chức hành nghề công chứng phát hiện 11 tổ chức trong số đó có sai phạm. Tuy nhiên, từ năm 2007 đến 2012, chỉ có bảy cuộc thanh tra do Thanh tra Bộ thực hiện, bình quân mỗi năm tổ chức một cuộc, thanh tra tại 66 tổ chức hành nghề công chứng, chiếm 10% tổng số tổ chức hành nghề công chứng trên cả nước, nên việc phát hiện và chấn chỉnh những sai phạm không được thực hiện kịp thời.

 Tăng cường kiểm tra gắn với quy hoạch

  Vừa qua, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định phê duyệt Quy hoạch tổng  thể phát triển các tổ chức hành nghề công chứng đến năm 2020. Theo đó, đến năm 2020, tổng số quy hoạch phát triển khoảng 1.700 tổ chức hành nghề công chứng trên cả nước, gấp khoảng ba lần so với hiện nay. Ðiều này phù hợp nhu cầu công chứng ngày càng cao của xã hội, góp phần cải cách thủ tục hành chính và cải cách tư pháp. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu trên đòi hỏi một giải pháp tổng thể, từ việc đào tạo phát triển đội ngũ công chứng viên đủ trình độ chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp, đáp ứng nhu cầu công việc đến nâng cấp cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật bảo đảm tính an toàn về mặt pháp lý của hoạt động công chứng.

  Ðể bảo đảm tính an toàn trong hoạt động công chứng, hiện nay Sở Tư pháp các địa phương đang tham mưu cho UBND tỉnh khẩn trương xây dựng cơ sở dữ liệu về hợp đồng, giao dịch và ban hành Quy chế khai thác sử dụng, cung cấp thông tin, dữ liệu về hợp đồng giao dịch liên quan bất động sản đã được công chứng. Phần mềm Khai thác thông tin  ngăn chặn rủi ro trong hoạt động công chứng đã được triển khai tại một số thành phố lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, mang lại kết quả tích cực, góp phần bảo đảm an toàn cho các giao dịch về tài sản, bất động sản. Những kinh nghiệm tại một số thành phố lớn sẽ được nghiên cứu áp dụng trên toàn quốc thời gian tới. Tuy nhiên, theo Bộ Tư pháp, cùng với những biện pháp mang tính kỹ thuật nói trên, các ngành chức năng cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc tuân thủ pháp luật, tuân thủ quy tắc đạo đức nghề nghiệp và có chế tài đủ mạnh xử lý những vi phạm trong lĩnh vực công chứng.

 

  BÀI NGUYỄN VĂN THÁI báo nhân dân

 

Tin nổi bật